Czy wiesz jak skuteczne leczyć osteoporozę?
Oznaki i objawy
Osteoporoza sama w sobie nie ma typowych objawów. Jej skutkiem jest zwiększone ryzyko złamania kości. Uszkodzenia związane z osteoporozą to te, które występują w sytuacjach, w wyniku których zdrowi ludzie zwykle nie złamaliby kości. Są one więc zwane złamaniami patologicznymi. Zwykle są to złamania kręgosłupa, żeber, bioder i nadgarstków.
Złamania
Złamania są najniebezpieczniejszym aspektem osteoporozy. U osób starszych uciążliwy ból, zarówno przemijający jak i trwały, jest często związany ze złamaniami w wyniku osteoporozy i może prowadzić do dalszej niesprawności i większego ryzyka śmierci. Te złamania mogą także przebiegać bezobjawowo, Objawy uszkodzenia kręgosłupa ("złamania uciskowego") to nagły ból pleców, często radikulopatyczny (promieniujący ból spowodowany uciskiem korzenia nerwowego). Rzadsze objawy to ucisk rdzenia kręgowego i zespół ogona końskiego. Wielokrotne uszkodzenia kręgosłupa skutkują skuloną postawą, obniżeniem wzrostu i ciągłym bólem, prowadzącym do ograniczenia możliwości ruchowych.
Złamania kości długich mocno ograniczają zdolności poruszania się o mogą wymagać operacji. Zwłaszcza złamanie bioder zwykle wymaga szybkiej operacji z powodu możliwych poważnych komplikacji takich jak: zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna i zwiększone ryzyko śmierci.
Kalkulatory ryzyka złamań szacują ryzyko złamania na podstawie kilku czynników, takich jak: BMD , wiek, spożycie alkoholu i palenie papierosów, waga i płeć. Uznane marki kalkulatorów to między innymi FRAX i Dubbo.
Ryzyko związane z upadkiem
Zwiększone ryzyko upadku, powiązane ze starzeniem się, prowadzi do złamań nadgarstków, bioder lub kręgosłupa. Z kolei tendencja do upadków wzrasta z powodu zaburzenia wzroku (które może być spowodowane czymkolwiek, np. jaskrą, czy zwyrodnieniem plamki żółtej), równowagi, ruchu (np, choroba Parkinsona), demencji i sarkopenii (utrata mięśni szkieletowych związana z wiekiem). Omdlenia (nagła utrata równowagi, której może towarzyszyć także utrata świadomości) także zwiększają ryzyko upadku. Przyczyny omdlenia są rozmaite, ale mogą nimi być arytmie sercowe (nieregularne bicie serca), problemy związane z naczyniami krwionośnymi, hipotonia ortostatyczna (nieprawidłowy spadek ciśnienia krwi podczas stania) i drgawki. Usunięcie przeszkód i śliskich dywanów z otoczenia może znacznie obniżyć ilość upadków. Największe ryzyko ponoszą ludzie ze skłonnością do upadków oraz z zaburzeniami chodu i równowagi
Czynniki ryzyka
Czynniki ryzyka osteoporozy można podzielić na te (potencjalnie) modyfikowalne i niemodyfikowalne. Dodatkowo istnieją specyficzne choroby i zaburzenia, których znaną komplikacją jest osteoporoza. Użycie leków można teoretycznie modyfikować, ale w wielu wypadkach nie da się uniknąć zażywania lekarstw, które zwiększają ryzyko osteoporozy. Kofeina nie jest czynnikiem ryzyka w przypadku tej choroby.
Niemodyfikowalne
Najważniejsze czynniki ryzyka osteoporozy to: zaawansowany wiek (zarówno u mężczyzn i kobiet) i płeć (kobieta jest bardziej narażona). Niedobór estrogenu, spowodowany menopauzą lub wycięciem jajnika, jest powiązany z gwałtownym spadkiem mineralnej gęstości kości. U mężczyzn porównywalny, ale mniej wyrazisty efekt daje obniżony poziom testosteronu. Mimo, że osteoporoza występuje u wszystkich grup etnicznych, to Europejczycy i Azjaci są na nią bardziej podatni. Ci, u których w rodzinie wystąpiła osteoporoza lub złamanie, są bardziej narażeni. Skłonność do dziedziczenia osteoporozy oraz niskiej gęstości mineralnej jest dosyć wysoka i wynosi od 25 do 80 procent. Istnieje co najmniej 30 genów odpowiedzialnych za rozwój osteoporozy. Ci, którzy doznali wcześniej złamania, są co najmniej dwa razy bardziej narażeni na kolejne złamanie, niż ich rówieśnicy o tej samej płci. Niski wzrost także jest niemodyfikowalnym czynnikiem ryzyka osteoporozy
Potencjalnie modyfikowalne
Nadużywanie alkoholu - małe ilości alkoholu mają prawdopodobnie dobry wpływ. Gęstość kości rośnie wraz ze spożyciem alkoholu. Jednak stałe intensywne picie (spożycie alkoholu większe niż 3 jednostki dziennie) prawdopodobnie zwiększa ryzyko złamania pomimo pozytywnego wpływu na gęstość kości.
Niedobór witaminy D - niski poziom witaminy D jest częsty u osób starszych na całym świecie. Lekki niedobór witaminy D jest połączony ze zwiększoną produkcją Parathormonu (PTH). PTH zwiększa resorpcję kości, co powoduje ubytki kostne. Kalcytriol ma pozytywny wpływ na mineralną gęstość kości, natomiast PTH negatywny.
Palenie tytoniu - Wiele badań potwierdza, że palenie ma zły wpływ na stan kości, ale dokładne przyczyny są niejasne. Zaproponowane teorię, że palenie hamuje aktywność komórek kościotwórczych i jest niezależnym czynnikiem ryzyka osteoporozy. Kolejna teoria jest taka, że palenie prowadzi do zwiększonego rozpadu egzogennego estrogenu, zmniejszenia masy ciała i wcześniejszej menopauzy, a wszystko to prowadzi do zmniejszenia mineralnej gęstości kości.
Niedożywienie - Odżywianie pełni ważną i skomplikowaną rolę w utrzymaniu dobrego stanu kości. Znane czynniki ryzyka to niski pozom wapnia i/lub fosforu, magnezu, cynku, boru, żelaza, fluoru, miedzi, witamin A, K, E i C (i D, gdy wystawienie skóry na słońce powoduje jej nieodpowiedni poziom). Nadmiar sodu jest czynnikiem ryzyka. Wysoka kwasowość krwi może być związana z odżywianiem się i ma zły wpływ na kości. Niektórzy łączą niski poziom protein ze zmniejszoną szczytową masą kości w okresie dojrzewania oraz zmniejszoną mineralną gęstością kości u osób starszych. Z drugiej strony, niektórzy uważają niski poziom białka za pozytywny czynnik, gdyż białko jest jedną z przyczyn kwasowości. Nierównowaga tłuszczy nienasyconych z grup od Omega 3 do Omega 6 jest kolejnym czynnikiem ryzyka.
Dieta bogata w proteiny - Badania wykazały związek pomiędzy dietą bogatą w białko zwierzęce, a zwiększonym poziomem wapnia w moczu. Jednakże wpływ tego odkrycia na gęstość kości jest niejasny, ponieważ diety bogate w proteiny zwykle zwiększają wchłanianie wapnia i wiążą się z większą gęstością kości. Ostatnio jednak wątpi się w to, czy niski poziom protein ma zły wpływ na kości
Niedowaga/brak aktywności - Kształtowanie kości ma miejsce pod wpływem fizycznego wysiłku. Intensywne ćwiczenia mogą zwiększyć szczytową masę kości, osiągniętą w okresie dojrzewania. U dorosłych aktywność fizyczna pomaga zachować masę kości i może zwiększyć ją o 1 lub 2%. Brak aktywności może zaś prowadzić do poważnych ubytków kostnych. (Osteoporoza występuje rzadziej u osób z nadwagą).
Trening wytrzymałościowy - U atletek długie sesje treningu mogą prowadzić do mniejszej gęstości kości i zwiększonego ryzyka osteoporozy. Może to być spowodowane intensywnym treningiem przed miesiączką, który powoduje jej brak, co jest częścią tzw. trójkąta atletek. Jednak u atletów sytuacja jest mniej przejrzysta i mimo, że u elity atletów wykryto niską gęstość kości, to u innych potwierdzono zwiększoną gęstość kości nóg.
Metale ciężkie - Wykryto powiązanie pomiędzy kadmem, ołowiem a chorobami kości. Krótkotrwałe działanie kadmu na organizm powoduje zmniejszenie gęstości kości, widoczne u obu płci, co prowadzi do bólu i zwiększonego ryzyka złamań, zwłaszcza u osób starszych i u kobiet. Dłuższe działanie kadmu na organizm powoduje osteomalację (zmiękczenie kości).
Napoje gazowane - Pewne badania wskazują, że napoje gazowane (wśród których wiele z nich zawiera kwas fosforowy) mogą zwiększyć ryzyko osteoporozy. Inni sugerują, że mogą one wyprzeć z diety napoje z wapniem, zamiast bezpośrednio powodować osteoporozę.
Format książki: PDF (ebook)
 |
 |
 |
 |
 |
